Nowe przepisy porządkują zasady prowadzenia badań pojazdów zautomatyzowanych na drogach publicznych w Polsce. Nadzór nad nimi powierzono Instytutowi Transportu Samochodowego (ITS). Dla producentów ciężarówek, dostawców technologii i firm rozwijających systemy autonomicznej jazdy oznacza to przede wszystkim bardziej przejrzyste procedury prowadzenia testów oraz dostosowanie polskich regulacji do europejskich standardów.
Spis treści:
- Polska tworzy ramy dla testów autonomicznych pojazdów
- Co zmienia się dla producentów ciężarówek i dostawców technologii?
- Autonomiczne ciężarówki to nie futurystyka. Gdzie są już testowane?
- Dlaczego transport ciężki jest jednym z głównych beneficjentów autonomizacji?
- Jak będzie wyglądać procedura testów w Polsce?
- Czy autonomiczne ciężarówki szybko wyjadą na polskie drogi?
Polska tworzy ramy dla testów autonomicznych pojazdów
Rozwój pojazdów autonomicznych przyspiesza zwłaszcza w segmencie transportu ciężkiego, napędzany jest ewolucją systemów, które w przyszłości mają zwiększyć bezpieczeństwo i efektywność przewozów. Pracują nad tym zarówno producenci ciężarówek, jak i firmy technologiczne.
Kluczowym etapem tych prac są jednak testy na drogach publicznych. Aby były możliwe, potrzebne są stosowne przepisy oraz organ odpowiedzialny za nadzór nad prowadzonymi badaniami. W Polsce tę rolę przejął Instytut Transportu Samochodowego, który jako Krajowy Koordynator Prac Badawczych będzie odpowiadał m.in. za wydawanie zezwoleń, prowadzenie rejestru badań oraz kontrolę zgodności prowadzonych testów z obowiązującymi przepisami.
Co istotne, nie oznacza to jeszcze, że autonomiczne ciężarówki szybko zastąpią kierowców na polskich drogach. Nowe regulacje są tylko fundamentem prawnym, umożliwiającym prowadzenie niezbędnych badań w kontrolowanych warunkach.
Co zmienia się dla producentów ciężarówek i dostawców technologii?
Dotychczas rozwój technologii autonomicznych wymagał poruszania się w stosunkowo ograniczonych ramach prawnych. Największą korzyścią z nowych przepisów jest uporządkowanie procesu prowadzenia prac badawczych. Oznacza to:
- jednolite zasady uzyskiwania zezwoleń na testy,
- ujednoliconą ocenę ryzyka przed rozpoczęciem badań,
- prowadzenie centralnego rejestru prac badawczych,
- nadzór nad bezpieczeństwem prowadzonych testów,
- możliwość łatwiejszej współpracy przy projektach międzynarodowych.
Autonomiczne ciężarówki to nie futurystyka. Gdzie są już testowane?
W Polsce ten temat dopiero nabiera rozpędu, ale w wielu krajach Europy i Ameryki Północnej testy autonomicznych ciężarówek prowadzone są od kilku lat.
Mercedes-Benz Trucks rozwija systemy jazdy autonomicznej we współpracy z Torc Robotics. Volvo Trucks uczestniczy w projektach wykorzystujących autonomiczne pojazdy w logistyce przemysłowej i transporcie między centrami logistycznymi. MAN oraz Scania prowadzą badania nad rozwiązaniami wspierającymi automatyzację transportu długodystansowego, natomiast firmy takie jak Aurora czy Plus rozwijają technologie autonomicznej jazdy przeznaczone dla przewozów towarowych na rynku amerykańskim.
Warto wiedzieć, że zdecydowana większość tych projektów dotyczy pojazdów autonomii poziomu 4. To sytuacje, w których pojazd może samodzielnie wykonywać określone zadania w wyznaczonych warunkach, ale nadal podlega nadzorowi operatora lub działa na ściśle określonych trasach. Innymi słowy do pełnej autonomii na publicznej drodze wciąż daleko.
Dlaczego transport ciężki jest jednym z głównych beneficjentów autonomizacji?
Poniższa tabela wyjaśnia, dlaczego branża transportu ciężkiego tak bardzo interesuje się autonomicznymi pojazdami.
| Obszar | Znaczenie dla branży transportowej |
| Niedobór kierowców | Według danych Międzynarodowej Unii Transportu Drogowego (IRU) w Europie nieobsadzonych pozostaje ponad 230 tys. stanowisk kierowców ciężarówek, a problem będzie się pogłębiał wraz ze starzeniem się kadry. Systemy autonomiczne nie zastąpią kierowców w najbliższych latach, ale mogą przejąć wykonywanie powtarzalnych zadań, takich jak przejazdy autostradowe czy transport między centrami logistycznymi. |
| Poprawa bezpieczeństwa | Dane Komisji Europejskiej wskazują, że około 90–95% wypadków drogowych jest związanych z błędem człowieka. Technologie autonomiczne wykorzystują kamery, radary, lidary i sztuczną inteligencję do ciągłego monitorowania otoczenia, co może ograniczyć ryzyko kolizji wynikających z nieuwagi, zmęczenia lub błędnej oceny sytuacji na drodze. |
| Większa efektywność transportu | Autonomiczne systemy jazdy mogą utrzymywać optymalną prędkość, płynniej przyspieszać i hamować oraz wybierać najbardziej efektywne trasy. W połączeniu z zaawansowaną telematyką może to przełożyć się na niższe zużycie paliwa, mniejszą emisję CO₂ oraz lepsze wykorzystanie floty. |
| Transport 24/7 | W przyszłości pojazdy autonomiczne mogą wykonywać część przewozów niemal bez przerw wynikających z czasu pracy kierowców. Może to skrócić czas realizacji dostaw, szczególnie w transporcie między hubami logistycznymi, przy jednoczesnym zachowaniu obowiązujących wymagań bezpieczeństwa. |
| Rozwój nowoczesnej logistyki | Technologie autonomiczne znajdują zastosowanie nie tylko na drogach publicznych. Już dziś wykorzystywane są w centrach logistycznych, terminalach kontenerowych, portach, kopalniach oraz zakładach przemysłowych, gdzie pojazdy wykonują powtarzalne zadania na zamkniętych obszarach. |
| Niższe koszty eksploatacji | Automatyzacja może ograniczyć liczbę kolizji, zmniejszyć zużycie paliwa i elementów eksploatacyjnych oraz poprawić planowanie serwisów dzięki analizie danych z pojazdów. W dłuższej perspektywie może to obniżyć całkowity koszt posiadania floty (TCO). |
| Lepsze zarządzanie flotą | Integracja pojazdów autonomicznych z systemami telematycznymi umożliwia bieżące monitorowanie parametrów jazdy, przewidywanie awarii oraz optymalizację tras i harmonogramów dostaw. To pozwala efektywniej wykorzystać dostępne zasoby transportowe. |
| Mniejsze zużycie paliwa dzięki platooningowi | Jednym z kierunków rozwoju jest tzw. platooning, czyli jazda kilku ciężarówek w niewielkich odstępach z wykorzystaniem systemów komunikacji V2V. Badania producentów wskazują, że rozwiązanie to może ograniczyć zużycie paliwa nawet o kilka–kilkanaście procent, szczególnie podczas jazdy autostradowej. |
| Większa konkurencyjność europejskiego transportu | Rozwój technologii autonomicznych może zwiększyć konkurencyjność europejskich przewoźników wobec firm z USA czy Chin, gdzie testy autonomicznych ciężarówek prowadzone są już na szeroką skalę. Dla polskich przedsiębiorstw oznacza to możliwość udziału w międzynarodowych projektach badawczo-rozwojowych oraz szybszego wdrażania innowacji. |
Tabela 1. Korzyści z pojazdów autonomicznych dla transportu ciężkiego.
Jak będzie wyglądać procedura testów w Polsce?
Nowe przepisy określają podstawowe wymagania dla podmiotów planujących prowadzenie badań pojazdów zautomatyzowanych. Obejmują one przygotowanie dokumentacji projektu, przeprowadzenie analizy ryzyka oraz wyposażenie pojazdu w wymagane systemy bezpieczeństwa oraz rejestracji danych.
Następnie uzyskanie zezwolenia na prowadzenie badań i dopiero w następnym etapie realizację testów zgodnie z zatwierdzonym zakresem. Przepisy wymagają również zgłaszania zdarzeń drogowych i współpracy z organem nadzorującym.
Czy autonomiczne ciężarówki szybko wyjadą na polskie drogi?
Pomimo wprowadzenia nowych przepisów, które tworzą niezbędne zaplecze prawne do prowadzenia badań pojazdów autonomicznych, droga do ich powszechnego wykorzystania pozostaje jeszcze długa.
Przed branżą stoją wyzwania związane z odpowiedzialnością prawną za działanie systemów autonomicznych, rozwojem infrastruktury cyfrowej, cyberbezpieczeństwem oraz budowaniem zaufania społecznego do nowych technologii.
Nie zmienia to jednak faktu, że uporządkowanie zasad prowadzenia testów stanowi ważny krok w kierunku rozwoju autonomicznego transportu w Polsce. Dla producentów pojazdów, firm technologicznych i sektora TSL oznacza przede wszystkim stworzenie stabilnych warunków do prowadzenia badań, które w kolejnych latach mogą przełożyć się na wdrażanie nowych rozwiązań również na krajowych drogach.
Komentarze